Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu vẫn đang lầm tưởng Các loại phụ phí cước biển chỉ là những khoản chi phí phát sinh nhỏ lẻ. Sự thật trần trụi là gì? Chúng đang âm thầm ăn mòn lợi nhuận của bạn hay là chi phí tất yếu để hoạt động vận tải biển trơn tru? Hãy cùng bóc tách vấn đề này.
Tại sao khái niệm 'phụ phí' lại gây tranh cãi trong ngành vận tải biển?
Cước biển O/F (Ocean Freight) tưởng chừng là chi phí duy nhất cho việc chuyên chở hàng hóa. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều. Các loại phụ phí cước biển là những khoản thu bổ sung, đôi khi còn lớn hơn cả cước chính, mà hãng tàu hoặc forwarder áp dụng để bù đắp chi phí phát sinh hoặc lợi nhuận bị ảnh hưởng. Đáng nói, nhiều phụ phí có thể thay đổi với thời gian thông báo cực ngắn, khiến doanh nghiệp trở tay không kịp. Ví dụ điển hình là phụ phí nhiên liệu BAF, biến động khôn lường theo giá dầu mỏ toàn cầu.
Thực trạng các loại phụ phí cước biển và hệ lụy không lường
Phân tích dữ liệu thô cho thấy, các loại phụ phí cước biển có thể được chia thành nhiều nhóm chính, mỗi nhóm mang một mục đích và cơ chế phát sinh riêng:
- Phụ phí tại cảng: THC (Terminal Handling Charge) là chi phí xếp dỡ tại cảng xuất/nhập. CFS (Container Freight Station fee) áp dụng cho hàng lẻ, do công ty consol/forwarder dỡ hàng hóa từ container đưa vào kho. D/O (Delivery Order) là phí lệnh giao hàng tại cảng nhập. Cleaning fee là phí vệ sinh container.
- Phụ phí biến động thị trường và nhiên liệu: BAF (Bunker Adjustment Factor) là yếu tố điều chỉnh giá nhiên liệu. EBS (Emergency Bunker Surcharge) là phụ phí nhiên liệu khẩn cấp. LSS (Low Sulphur Surcharge) là phụ phí cho việc sử dụng nhiên liệu lưu huỳnh thấp theo quy định mới. PSS (Peak Season Surcharge) là phụ phí mùa cao điểm, thường áp dụng vào dịp lễ tết.
- Phụ phí chứng từ và khai báo: B/L fee là phí làm vận đơn. AMS (Automatic Manifest System), ENS (Entry Summary Declaration), AFR (Advance Filing Rules) là các khoản phí khai báo an ninh và hải quan bắt buộc cho các tuyến đi Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản. Rõ ràng, phí ams đi mỹ hay phí afr đi nhật không phải là tùy chọn mà là yêu cầu bắt buộc.
- Phụ phí liên quan đến container: CIC (Container Imbalance Charge) là phí cân bằng vỏ container, phát sinh khi lượng container rỗng tại cảng đến lớn hơn cảng đi. DEM (Demurrage) và DET (Detention) là phí lưu container, lưu bãi ngoài quy định của hãng tàu.
- Phụ phí phát sinh khác: PCS (Port Congestion Surcharge) là phụ phí tắc nghẽn cảng. COD (Change of Destination) là phí đổi cảng đích.
Điểm mấu chốt khiến doanh nghiệp gặp khó khăn là sự thiếu minh bạch và biến động liên tục của các khoản phí này. Một báo giá tưởng chừng hấp dẫn ban đầu có thể đội lên gấp đôi, gấp ba khi cộng đủ các loại phụ phí, khiến việc so sánh và đàm phán trở nên vô cùng phức tạp. Đáng nói, phụ phí nguyên liệu ebs và BAF luôn là những biến số khó lường nhất.
Ai là người thực sự gánh chịu các loại phụ phí cước biển?
Câu trả lời không đơn giản là 'người gửi hàng' hay 'người nhận hàng'. Tùy thuộc vào điều khoản Incoterms được thỏa thuận, trách nhiệm thanh toán có thể thuộc về bên mua hoặc bên bán. Tuy nhiên, về bản chất kinh tế, mọi chi phí phát sinh trong quá trình vận tải cuối cùng đều được tính vào giá thành sản phẩm. Doanh nghiệp nào quản lý chi phí logistics kém hiệu quả sẽ mất lợi thế cạnh tranh. Việc tìm hiểu sâu về NGHIỆP VỤ NGOẠI THƯƠNG & VẬN TẢI là vô cùng cần thiết.
Chiến lược tối ưu hóa chi phí phụ phí cước biển
Thay vì chấp nhận sự thật phũ phàng, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp sau:
- Hiểu rõ từng loại phí: Nắm vững mục đích, cách tính và thời điểm áp dụng của từng phụ phí. Yêu cầu báo giá chi tiết và minh bạch từ các hãng tàu, forwarder.
- Đàm phán hợp đồng dài hạn: Với các đối tác tin cậy và khối lượng hàng ổn định, việc đàm phán các mức phụ phí cố định hoặc có giới hạn biến động sẽ giúp kiểm soát chi phí tốt hơn.
- Tìm kiếm đối tác logistics uy tín: Một forwarder chuyên nghiệp không chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển mà còn tư vấn giải pháp tối ưu chi phí. Họ có thể giúp bạn lựa chọn tuyến đường, hãng tàu phù hợp và đàm phán các điều khoản tốt hơn. Tham khảo các đơn vị có kinh nghiệm trên Trang chủ để có cái nhìn tổng quan.
- Tận dụng công nghệ: Sử dụng các nền tảng quản lý logistics để theo dõi cước phí, phụ phí và các chi phí liên quan một cách tự động, giúp phát hiện sớm các khoản phí bất thường.
- Chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống phát sinh: Luôn có một khoản dự phòng cho các chi phí ngoài dự kiến như DEM, DET, phí lưu bãi do tắc nghẽn cảng.
Việc nắm vững và quản lý hiệu quả Các loại phụ phí cước biển không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. Đây không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh logistics toàn cầu ngày càng phức tạp.
